Mobbing
İşyerinde diğer çalışanlar veya işverenler tarafından tekrarlanan saldırılar şeklinde:
- Psikolojik şiddet
- Baskı
- Kuşatma,
- Yıldırma,
- Duygusal taciz,
- Rahatsız etme,
- Sıkıntı verme
Kötü olan kazanıyor (mu)
İşyerinde duygusal tacize uğrayan her üç kişiden biri işten ayrılıyor
Üçte biri ise haksız yere işten atılıyor
Bu olayların %13’ünde zorbalık yapanlar ya tayinle ya da iş akdi bozularak cezalandırılıyorlar
Zorbaların %81’i patron
Sert yönetici ile duygusal tecavüzcü ayrımı çok zor
“Çalışanların çoğunluğu, bu davranışları yöneticilerinden gördükleri zaman ses çıkartmıyorlar.
Top 10 “duygusal taciz”
- Aslında olmayan hataları bulup çıkartma
- Sözle olmayan (ters bakış gibi beden diliyle) taciz
- Toplantılarda fikirleri aşağılama. “Çok saçma!”
- İzole etme, uzaklaşma, uzaklaştırma
- Duygu ve ruh halinde iniş-çıkışlar
- Kendisinin bile uymadığı saçma ve katı kurallar koyma
- Başarılı işleri açıkça yok sayma
- Sürekli olarak ve sertçe hedefler konusunda eleştirme
- Dedikodu yapma, yaptırma
- Taciz ettiği kişiye karşı diğerlerini örgütleme
“Artık kendimden şüphe etmeye başlamıştım”
Türk Atasözü
Adamı delirtir dama çıkarırlar, sonra deli dama çıktı diye bütün köyü başına toplarlar.
Mobbing Türleri
- Kendini göstermeyi iletişim oluşumunu etkilemek (yönetici tarafından sözün kesilmesi, azarlanma, sürekli eleştiri...)
- Sosyal ilişkilere saldırılar (çevredeki insanların mağdur ile konuşmaması, orada yokmuş gibi davranılması)
- İtibara yönelik saldırılar (Arkadan kötü konuşma, asılsız söylentilerin ortada dolaşması, mağduru gülünç durumlara düşürme...)
- Kişinin yaşam standardına ve mesleki durumuna saldırılar (Verilen işlerin geri alınması, sürekli işin değiştirilmesi, anlamsız işlerin verilmesi...)
- Kişinin sağlığına yönelik doğrudan saldırılar (Fiziksel olarak ağır işlerin verilmesi, fiziksel şiddet tehditleri, fiziksel zarar, doğrudan cinsel taciz...)
Mobbingin Nedenleri
- Sınırlı kaynaklar (bütçe, terfi olanakları),
- Faaliyetlerin farklılığı (iç müşteriyi dikkate almama, iç müşteri memnuniyetsizliği),
- İletişim problemleri (bilgi akışındaki gecikmeler, filtrelemeler, yanlış anlamalar, açık olmayan mesajlar vb…)
- Algılama farklılıkları (amaç farklılıkları, değer yargısı farklılıkları ve zaman algısındaki farklılıklar),
- Yönetim alanı ile ilgili belirsizlik (iş ve görev tanımları ile ilgili belirsizlikler),
- Personel seçim sistemi,
- Performans değerlendirme sistemi,
- Bireyler arası acımasız rekabet,
- Kapalı kapı politikaları,
- Psikolojik kontratların ihlali,
- Yetersiz liderlik,
- Küçülme / el değiştirme
- Yönetimin mükemmellik arayışı
- Etik değerlerin kaybolması
- İş yerindeki monotonluk
Mobbingi Örgütsel Açıdan Önleme Yolları
- Mobbing ile ilgili işyerinde farkındalık yaratmak, mağdur ve zorbanın her zaman farkedileceğini hissettirmek
- İş ve görev tanımlarındaki belirsizliklerin giderilmesi
- İşe alım süreçlerinde adayların kişilik özelliklerine ve psikolojik yapısına da önem verilmesi
- Şikayet ve performans değerlendirme sisteminin sağlıklı çalıştırılması
- Çalışan destek programının oluşturulması
- Çalışanların birbirleri ile daha derinlemesine tanışmalarını sağlayacak faaliyetlerin planlanması
- Paylaşılan kurumsal vizyon, misyon ve değerlerin oluşturulması
- Örgüt ikliminin ılımanlaştırılması ve insancıllaştırılması
- Açık yönetim politikalarının oluşturulması
- Çalışan – işveren arasındaki psikolojik kontratların anlaşılması ve bunlara özen gösterilmesi
- Kişiler ya da birimler arasındaki herhangi bir çatışma ya da anlaşmazlık durumlarına örgütsel duyarlılık gösterilmesi
- İş yerinde eğlenceli ve keyifli ortam yaratılması (Fun@Work)
- Örgütün toplumsal imajının yükseltilmesi (itibar yönetimi)
- Örgüt içi bilişsel çarpıtmalara duyarlılık gösterilmesi
Yararlanılan Kaynaklar:
Dr. Vedat Laçiner, Turkish Weekly
Çobanoğlu, Şaban: Mobbing/İşyerinde Duygusal Saldırı ve Mücadele Yöntemleri, Timaş Yayınları, Yayın Yılı: 2005; İthal, 256 sayfa, ISBN:9752633544.
Davenport, Noa/ Schwartz, Ruth Distler/ Elliott, Gail Pursell (Çev.: Osman Cem Önertoy): Mobbing, İşyerinde Duygusal
Taciz, Sistem Yayıncılık, Yayın Yılı: 2003; 182 S., ISBN:9753222491
Tınaz, Pınar: İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), İstanbul: Beta Yayınları, 2006. XXII, 199 S., ISBN:975-295-537-1.
Milliyet, İdil Türkmenoğlu
Prof. Dr. Üstün Dökmen, Seminer Notları
